Prawo budowlane – co reguluje?

Posted by in Nieruchomości

W krajach cywilizacji zachodniej praktycznie wszystkie sfery życia są przez prawo uregulowane. Nie inaczej jest z ogólnopojętym „prawem regulującym możliwość i sposób wznoszenia budynków” – bo tak zakres prawa budowlanego wyobrażają sobie laicy. Jednak w zakresie prawa budowlanego mieści się znacznie więcej regulacji. Jakich?

Już na wstępnie należy zauważyć, że pojęcie „prawo budowlane” ma dwa znaczenia. W pierwszym mówimy o Ustawie – Prawo budowlane, która została uchwalona 7 lipca 1994 r. Do dnia dzisiejszego przeszła dziesięć nowelizacji, z czego najnowsza weszła w życie 1.01.2013 roku. Drugie znaczenie to prawo budowlane rozumiane, jako cały odrębny dział prawa, co siłą rzeczy powoduje, że regulacje rozsiane są po różnych aktach prawnych, a nie zawierają się w jednej ustawie. Tak pojmowane prawo budowlane (pisane z małej litery) to ogół przepisów, z których najważniejsze pozostaje Prawo budowlane (pisane z wielkiej litery).

Jakie więc regulacje znajdziemy w Prawie budowlanym? Zostały w nim zdefiniowane liczne pojęcia, np. budynek, budowla, budowa, obiekt małej architektury, przebudowa, remont itp. Następnie uregulowano kwestie związane z projektowaniem, kierowaniem budową, nadzorem i kontrolą techniczną oraz rzeczoznawstwem. Kolejny rozdział ustawy mówi o prawach i obowiązkach uczestników procesu budowlanego (inwestora, projektanta, kierownika budowy lub robót). Następny rozdział obejmuje uregulowania dotyczące działań, jakie nastąpić muszą przed rozpoczęciem robót budowlanych (np. szczegółowo określono kiedy potrzebne jest pozwolenie na budowę, a do jakich prac nie jest ono wymagane). Dalej ustawodawca umieścił zapisy dotyczące już właściwego procesu budowy oraz oddania obiektu do użytku. Ustawę można traktować jako swoistą instrukcję, co po kolei powinno dziać się na budowie.

Ale na tym regulacje ustawowe się nie kończą. Ustawodawca umieścił w niej także obowiązki, jakie należy wykonywać w związku z utrzymaniem obiektów budowlanych. Uregulowano także zagadnienia związane z katastrofami budowlanych i postępowaniem po ich wystąpieniu. W rozdziale ósmym wymieniono organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, jakie funkcjonują w Polsce i rozpisano ich zadania. Co ciekawe Prawo budowlane zawiera także przepisy będące lex specialis do Kodeksu karnego, w rozdziale dziewiątym znajdują się bowiem przepisy karne.

W zakres osobnej gałęzi prawa, jaką jest prawo budowlane wchodzą m.in. następujące ustawy: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Prawo geologiczne i górnicze, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Ustawa o własności lokali, Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Ustawa o drogach publicznych, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, a także Prawo wodne, Prawo ochrony środowiska, Ustawa . Jak widać jest to regulacja bardzo obszerna i zapewne trudna do opanowania – wyobraźmy sobie jednak, jak wyglądały by nasze miasta i wsie, gdyby w zakresie szeroko pojętych budów, panowała samowolka.